15 - عبد اللّه حسينى « 1 » عبد اللّه بن محمد بن قاسم حسينى بلخى از مترجمان قرن هفتم هجريست كه ترجمهء كتاب فضائل بلخ ازوست . وى نام خود را در ابتداى اين كتاب به همين نحو آورده است و گويا از خاندان نقباء بلخ بود كه نسبشان به ابو عبد اللّه اعرج سبط على بن ابى طالب ع مىرسيد و از ديرباز در بلخ سكونت و سمت نقابت سادات آن شهر را داشته‌اند . وى بدرخواست ياران مدتى در انديشهء تأليف كتابى در فضائل بلخ بود تا از حسن اتفاق كتابى در همين باب تأليف شيخ الاسلام صفى الدين ابو بكر عبد اللّه بن عمر بن محمد بن داود واعظ بلخى بدست او افتاد . اين صفى الدين واعظ و محدّث در قرن ششم و آغاز قرن هفتم مىزيسته و كتاب خود را در غرهء رمضان سال 610 تأليف نموده بود و چون عبد اللّه بن محمد اثر او را دربارهء فضائل بلخ بدست آورد ، آن را بتشويق حكمران بلخ ابو بكر عبد اللّه بن ابى الفريد البلخى و بنام او بپارسى ترجمه كرد و از كتابت آن در غرّهء ذو القعدهء سال 676 در قصبهء « كفشگران بلخ » فارغ شد . در اين كتاب نخست خلاصه‌يى از تاريخ بلخ آمده و سپس فضايل و شمايل آن ذكر شده و فصل سوم كه تمام بقيهء كتاب در آن صرف شده مقصور گرديده است بذكر حالات و مقامات هفتاد تن از علما و مشايخ آن شهر و اين خود بزرگترين فايدهء كتاب فضايل بلخ بشمار مىتواند آمد . از اصل عربى اين كتاب فعلا اطلاعى در دست نيست و ترجمهء فارسى آن بسيار روان و با نثرى سليس و پخته تهيه شده است .

--> ( 1 ) - دربارهء او رجوع شود به متن و مقدمهء كتاب فضائل بلخ ، چاپ تهران 1350 شمسى بتصحيح و تعليق آقاى عبد الحى حبيبى .